Danh mục
Trang chủ
Tin nổi bật
Lời giới thiệu
Văn
Thơ
Sự kiện
Nghiên cứu lý luận phê bình
Nhân vật
Giai thoại văn chương
 Tìm kiếm

Trong:

 Trưng cầu ý kiến
Bạn nghĩ sao về webiste này?
Thật tuyệt vời
Thật tiện lợi
Hay đấy
Bình thường
Ý kiến khác
Kết quả
 Tác giả tác phẩm
PHIU * LINH TRONG CÕI THƠ PHẠM VĂN HẠNG  

Với tôi ư phiêu linh trong những miên man có khi còn hạn chế của mình cái chất “quỷ” của Phạm Văn Hạng dường như có cả chất “quái nhân” “kỳ nhân” và cả “hiền nhân” tôi cố gắng làm hạt bụi kết dính vào cái cõi thơ ma quỷ- thần Phật của ông mà chiêm nghiệm may mà ngộ chút ít để “ Có thương đau/ mới thẩm thấu cuộc đời/ Có suy tưởng/ mới/ tìm/ ra/ hư/ thực” vậy… (TRẦN HOÀNG VY) 

Xem chi tiết

 Hôm nay, ngày 20/8/2018
Xem chi tiết bản tin

Nhớ anh Trần Thiện Đạo

Nhớ anh Trần Thiện Đạo (1933 - 2017)




* Phạm Xuân Nguyên





Tôi gặp anh Trần Thiện Đạo năm 2002 khi tôi sang Pháp lần đầu. Tại sân bay Charles de Gaulle, anh đi cùng chị Thụy Khuê ra đón tôi. Khi đó tôi chưa biết anh đã đành, mà đọc anh tôi cũng gần như chưa đọc, nhưng lạ, khi chị Thụy Khuê xướng tên anh lên giới thiệu thì tôi lại nghe quen. Anh Đạo cũng tỏ ra với tôi như đã quen thuộc từ lâu, nói chuyện tự nhiên. Và rồi suốt ba tháng tôi ở Pháp năm 2002 anh và tôi đã kịp trở thành bạn của nhau, đúng ra là bạn vong niên vì anh lớn hơn tôi đến gần một phần tư thế kỷ. Nhà anh và nhà chị Thụy Khuê ở quận 13 (Paris) khá gần nhau nên tôi hay tạt qua, và mỗi lần như thế câu chuyện của chúng tôi chỉ xoay quanh văn học, nhất là văn học miền Nam Việt Nam trước 1975 và văn học Pháp hiện thời. Trong căn phòng không rộng lắm nhưng khá bề bộn của mình anh vừa loay hoay đi lại pha nước hoặc đun nấu một món ăn trong bếp vừa say sưa nói chuyện văn chương. Giọng anh khàn khàn nói vừa hăng say vừa quả quyết về một tác phẩm này hay một tác giả nọ, về một mùa giải thưởng văn chương Pháp đang vào vụ. Hai anh em mỗi người một đĩa cơm hay đĩa mì anh tự tay làm đi lại trong phòng vừa ăn vừa nói, có lúc tranh cãi khá gay gắt. Cũng có khi anh chở xe tôi đi thăm thú chỗ này chỗ kia ngoài Paris, nhưng trên xe chúng tôi cũng lại chỉ nói chuyện văn chương là chính. Chuyện với Trần Thiện Đạo vừa thú vừa mệt. Thú vì anh đọc nhiều, biết rộng, tôi là kẻ lơ mơ vào rừng còn anh là người thợ rừng. Mệt là anh lắm khi cực đoan, thậm chí cố chấp, trong một vài ý tưởng, quan điểm mà anh bảo vệ đến cùng. Tôi đã nói là có lúc chúng tôi cãi nhau khá gay gắt, cả hai đỏ mặt tía tai không ai chịu ai, tưởng chừng có thể xô xát đến nơi. Cũng may anh không chấp kẻ lớ ngớ đứng ngoài lãnh địa của anh khi đó, hai bên không chịu nhau thì tạm dừng cuộc nói, lúc sau lại vui vẻ. Tôi nhớ có lần anh cự tôi sao sách báo trong nước bây giờ cứ đổi chữ “nhơn” thành chữ “nhân” bất chấp tác giả viết là có ngữ cảnh, ý nghĩa, chưa kể đó còn là cách phát âm và cách viết của văn chương phía Nam. “Nhơn đạo” không được sao mà cứ phải đổi thành “nhân đạo”. Lại nữa, những chữ không cần đánh dấu âm cũng đọc đúng thì để dấu làm gì. Viết “miền Băc” thì ai cũng đọc là “miền Bắc”, thêm dấu chi cho thêm rầy rà. Bây giờ tưởng nhớ anh, nhân đang có “ý tưởng khoa học” của một vị giáo sư về thay đổi chữ quốc ngữ, anh mà còn sống về nước tranh cãi thì cũng ra trò đấy, anh Đạo ạ.

Dần rồi tôi cũng biết, qua đọc sách báo và nghe anh kể, Trần Thiện Đạo là một dịch giả và nhà nghiên cứu văn chương Pháp sống ở Pháp từ năm mười bảy tuổi (1950) và đã tham dự tích cực vào đời sống văn học Sài Gòn trước 1975 bằng những bản dịch và bài viết của mình. Anh đặc biệt đi sâu vào triết thuyết hiện sinh chủ nghĩa và đã đưa đến cho độc giả các tác phẩm của J-P. Sartre, A. Camus. Sau này khi việc đi về trong ngoài nước được thuận lợi, anh đã có cho xuất bản tập tiểu luận Chủ nghĩa hiện sinh và thuyết cấu trúc (Nxb Văn Học, 2001) là tập hợp những bài báo và nghiên cứu anh viết từ thời triết thuyết này đang ở cao trào của nó. Anh có lối viết khúc triết, dí dỏm, nắm chắc vấn đề, trình bày rõ ràng, giúp người đọc dễ tiếp thụ những vấn đề tưởng khó khăn và khô khan. Đó là một sự lựa chọn viết của anh. Như anh có nói trong một bài phỏng vấn, giới văn nghệ Sài Gòn một thời kháo rằng “ở đây có ba thằng viết văn làm báo và triết lý vớ vẩn là Bùi Giáng, Phạm Công Thiện và tôi. Trong ba thằng này có một thằng là Bùi Giáng văn hay chữ tốt, ngặt cái là mắc chứng điên điên khùng khùng, thằng thứ hai là Phạm Công Thiện thì cao siêu quá mức mà cũng khật khùng chẳng kém, còn thằng thứ ba là Trần Thiện Đạo thì chắc thua hai thằng kia, có điều là nó viết cái gì ai đọc cũng hiểu được hết”. Nói vậy nhưng đặc biệt Trần Thiện Đạo là người viết kỹ về chữ. Một người xa nước từ lúc còn trẻ nhưng cẩn trọng và trân trọng tiếng Việt cả khi viết và khi dịch. Nghe anh nói chuyện về sự dịch thuật là cả một sự thú vị và bổ ích.

Năm 2005 tôi lại có dịp hàn huyên cùng anh Trần Thiện Đạo ở Pháp khi tôi sang Marseille dự hội thảo về Cao Hành Kiện (Nobel văn chương 2000). Kể từ đó tôi hay gặp anh hơn ở Hà Nội trong những chuyến về của anh, thường là vào cuối năm. Anh đã có thêm những học trò văn chương từ Hà Nội sang Paris học được anh giúp đỡ. Với tôi anh vẫn thường ngỏ ý đi chơi đâu đó mỗi khi có dịp. Bẵng đi mấy năm nay anh ít về vì sức khỏe yếu. Nay thì anh đã đi xa. Nhớ anh lúc này tôi mở cuốn Văn nghệ một nụ cười giòn (Nxb Hà Nội, 2004) – cuốn sách viết cả về văn học Pháp và văn học Việt, mà tưởng thấy như anh đang nói chuyện trước mặt với một giọng điệu không thể lẫn. Cả vóc dáng nhỏ bé, gầy gò của anh mà từ mười lăm năm trước ở Paris lần đầu tôi gặp cũng như đang hiển hiện. Vĩnh biệt anh tôi muốn nhắc lại lời này của anh trong đoạn tái bút lá thư anh gửi cho nhà thơ trẻ Nguyễn Hữu Hồng Minh in trong tập sách đó: “Cứ theo quan niệm cổ hủ của tôi, nghệ thuật (thi ca là một nghệ thuật) nhứt thiết là tiếng nói của con người, của anh, của tôi. Của tôi, để gởi tới anh; của anh, để gởi tới tôi. Nghĩa là để con người liên hệ với nhau, một người nói, một người nghe: cứ xóa bớt con người nghe đó, thì còn đâu là lý do tồn tại của nghệ thuật”.

Hà Nội 30.XI.2017
Phạm Xuân Nguyên
Hình trên :Trần Thiện Đạo

Quay lại In bản tin n�y Gửi tin n�y cho bạn b�  
 
 
 C�C TIN TỨC KH�C
HẠC THÀNH HOA-NGƯỜI CỦA TÌNH VĂN NGHỆ VÔ BIÊN (14/08)
Tình bạn vong niên Xuân Quỳnh – Bùi Xuân Phái (09/08)
TRẦN HOÀI THƯ- MỘT ĐỜI CẦN MẪN VỚI VĂN CHƯƠNG (04/08)
Thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên và "sau lưng là những tình ơi hỡi tình" (31/07)
TƯỞNG NHỚ HỌA SĨ CHÓE (26/07)
DỌC ĐƯỜNG VĂN NGHỆ (19/07)
Đinh Tiến Luyện ..." Họa sĩ trường phái mắt to " (02/07)
Đoàn Thạch Biền... những ân tình còn đó !… (26/06)
Câu chuyện nhạc sĩ Phạm Duy và đêm nhạc “Ngày trở về” (18/06)
Phạm Chu Sa .. MỘT THỜI CHƯA XA (11/06)
TÔ LANG( TÔ KIỀU NGÂN), TIẾNG SÁO TRÚC LÀM MÊ HOẶC LÒNG NGƯỜI (05/06)
DỌC ĐƯỜNG VĂN NGHỆ : NHÀ VĂN SƠN NAM, ÔNG VUA ĐI BỘ (01/06)
Trần Yên Hòa, hơn năm mươi lăm năm thơ (25/05)
Quyển thơ nạm ngọc dát vàng xa hoa nhất thế giới (17/05)
Chuyện tình nhạc sĩ Châu Kỳ: Thương cả giọt lệ đài trang (12/05)

 

Xem tin:


 Website Lengoctrac.com

á
Lên đầu trang

 Bản quyền © 2011 thuôc về Lengoctrac.com  - Email: lengoctraclg@gmail.com
Bo dem